Home arrow Pu Kaeaarrow 2007-07 July
July 2007

i tēnei marama...
Te whakakorengia i te taru kino P

 

Hirini Moko Mead
Hirini Moko Mead
E inoi atu te hiamana ō Te Runanga ō Ngāti Awa ki tana iwi kia tautoko ai i te whakaaro kia whakakorengia i te ngangara ‘P’, mai i ngā wāhi haumaru ō tēnei ake iwi.
 Ko Tākuta Hirini Mead (hiamana) i whakatakoto i te whakaaro kia whakakorengia i te taru kino ‘P’, e kii ānei kō te methamphetamine, mai i ngā wāhi ō Ngāti Awa. 

 

I puta ai tēnei wawata i roto i te hui ā mārama i haere ake i te 29 ō Pipiri (2007).

 

“I tēnei rā, i ātawhakaaro ai tātou ō Te Runanga ō Ngāti Awa ki ngā hapa ka whaaki mai mō ngā whanaunga ō Ngati Awa e pā ana ki te taru kino e kii ānei kō, ‘P’.  Nā kei te inoi atu mātou (ō te Runanga) kia kaha rā te iwi ki te tautokohia i te whakaaro kia whakakorengia i te taru nei, te ‘P’ mai ngā w&...
Read More >>

He taonga to tatau reo

Onehou PhillisThis issue of Pū Kāea comes to you almost entirely in the Māori Language. For those of you not conversant with te reo Māori, do not despair. Bear with the reasoning of Pū Kāea who is on a mission to promote Māori Language Week in its own unique way. And how better than to show that Pū Kāea has, not only gifted writers, but content in te reo Māori that fulfils what it set out to do when that first edition was launched in March 1992. The following has been taken from that first issue. 

“He tao rākau e taea te karo, He tao kii e kore e taea te karo”
A shaft of wood may be parried, but not the shaft of the tongue 
 

“The pen is mightier than the sword” is the English equivalent to the Māori whakatauki above, but in the oral language of the Māori, the thrust of the tongue is equally as powerful as that of the taiaha. True, there is power in the written word, and the birth of this publication ...
Read More >>

Nga korero a Te Ururoa
Ko Te Ururoa Flavell
Ko Te Ururoa
Matariki ahunga nui – ngā mihi o te tau hou
 Te Ururoa Flavell, Mema Paremata Paati MāoriMo te Waiariki Taka ka taka. Taka ka taka. Ka taka te motoi e kapo ki te whetu e kapo ki te marama. E kapo ki ata o aku raukura ka riro. Kimihia Rangahaua kei hea koutou ka ngaro. Aua! Kei Paerau, kei te huinga o te kahurangi ka oti atu koutou e. Na reira, ki a tātou ngā waihotanga iho a rātou mā, ngā mihi o te tau hou ki a tātou. Ko te tau nui, ko te tau roa ko te tau kerekere, ko te tau tiwhatiwha ka puta ki te whei ao ki te ao mārama. Koia tera te ahua o te tau kua hipa. Engari, kia kitea ngā Matā Ariki e piataata mai rā i te rangi ka hihiri ake ko ngā tikanga tuku iho a Kui mā, a Koro mā hei oranga māku, otira, mā tātou katoa. Kei te whai ahau, mātou tokowhā o te Tōrangapū Maori i ngā tapuwae o ngā Mema Paremata Māori i tu i roto i te Whare Pare...

Read More >>
Omataroa-Rangitaiki Nama 2
Waaka Vercoe
Waaka Vercoe
Ko ngā kōrero a tēnei marama kei roto katoa i te reo Māori. He mihi hoki tēnei ki te wiki e kiia nei ko “Te wiki a te reo Māori”  Koia ra, he whakamaumahara ake ki a tātou katoa, ki te hāpai tōtika i ta tātou reo, e kore ai e ngaro poka noa. Ara anō hoki te tahi kōrero, ka kore tātou e ngana ki te pupuri i ta tātou reo, kahore a tātou take. Nā reira e te iwi whānui, kia kaha tātou ki te kōrerorero i ta tātou reo. He taonga tuku iho hoki. Ki te ngaro to tātou reo, ka ngaro hoki tātou te iwi Māori, kua kore he putake. 

He nui ngā take e pā ana ki ta tātou whenua i tēnei marama.

...

Read More >>
Te rewatanga o tamariki maramataka
ImageAhakoa te makariri nō runga o Rotoiti, inā rā te rāhana o te manaakitanga o Ngāti Pikiao, e mihia ana te manuhiri nō te whānuitanga o Aotearoa ki te Marae o Taurua, hei whakarewa i te Tamariki Maramataka rua mano mā whitu 2007. 
Read More >>
The Prickly Puha Cafe
Prickly Puha Cafe
Prickly Puha Cafe
Taiahahā! Taiahahā!Taiahahā ki tēnā tuku, Taiahahā ki tērā tuku, kei te karanga a Tahu, a Haumia, a Rongo, a Tangaroa mā ki te iwi whānui kia toro mai ki roto o The Prickly Pūha Café kia whāngaia e ia tātau. Tātau e hia kai ana, tātau e hipa atu ana i Whakatāne, tātau e hipa mai ana ki Whakatāne, otirā, tātau kei te kāinga tonu e whakangā ana, e pārekareka ana te kupu karanga a te whare takakai ki te iwi o ngā mātā waka kia taupua mai, hei kōtamutamu, hei tītongitongi, hei hākari rānei i roto i ōna pakitara whakaruruhau.  

E pōhiritia ana e “The Prickly Pūha”, haramai, haramai ki te whaka-hā, ki te whaka-arero i ngā momo ō kai e takatia ana e āna ringa wera, e tana tohunga tunu kai, takakai e Rex Anderson.

...

Read More >>
He maumahara mo Te Puhi Materoa Tatu

ImageTe kitenga i ngā kōrero a Wiremu Huta-Martin mo te kuia nei, ka hoki whakamuri ngā whakaaro.

 

Koianei hoki tētahi mea nui ki a tātau kua eke atu nei ki te taumata o te koroheketanga. He mārama noa iho te hoki whakamuri o ngā mahara ki ngā pakeke, ki ngā tīpuna me ngā mahi o mua.

 

Tōku maumaharatanga mo tēnei kuia ka hoki whakamuri rawa ki te wā i a mātau e tamariki ana. Ko to mātau matua ko Eruera, he tino pukumahi ki te torotoro haere ki ngā whanaunga, ā, no te wā ka whai waka, ka tīmata ki te kawe i a mātau i āna haerenga ki te kitekite i aua whanaunga.

 

Na, ko Puhi rāua ko tana tungāne ko Horo te whakamatenga atu i wētahi o ngā haerenga ki Te Waimana. Ko te whānau hoki a Horopāpera Tatu wō mātau whanaunga o te wāhanga ki te hapū o Warahoe, e ai ki te hekenga kōrero ki a mātau, na taua whānau a Ho...
Read More >>

Tuhia te ha o te reo....

Tuhia te hā o te reo ki te rangi “He aha te tikanga ō te whakapou i ngā miriona tara mō te orangatanga ō te reo Māori.  He ngōikore noa iho te whakapuawai i te reo Māori. Kō te tikanga ō te reo ahakoa te reo kōrero, hei whakawhiti kōrero, whakaaro hoki. Kāre he tikanga tū atu ō te reo”. Inā, i puta ai ngā kōrero nei i roto nūpepa ō Rotorua i te mārama ō Hōngōngoi i te tau kua hipa, nā runga i te hiahia ki te whakamahi i te kupu ‘kura’, i runga pahi ō Te Kura Kaupapa Māori ō te Rotoiti.

 

I roto i ngā āhuatanga i pāngia ki tēnei kura paku ō Rotoiti, i kaha pakanga i Te Ikiiki Whenua Aotearoa (The Land Transport Safety Authority NZ), kia whakamahi kē i te pou tohu ‘kura’, nā te mea kō te tikanga, he mana tō te reo Māori ki Aotearoa.

...

Read More >>
He reo pakeke - Te Hau Tutua

ImageTE HAU-O-TE-RANGI TUTUA 

Ko te whakamutunga ēnei o ngā kōrero a Ching 

TE NEKE KI WERAROA 

I kī ake rā au he tamaiti wāwāhi tahā he tamaiti haututū i a au e tamariki ana. I a au katoa ngā mahi o te ao hurihuri nei i ērā wā. Koirā au i tae ai ki roto i a Rangitāne, ki Levin. He mea kei reira, pēnei i te whareherehere nei, he ‘Boys Training Centre. E rima tekau mā rua ngā tamariki pēnei i a au nei te pakeke, ko ētahi he pakeke ake, kei te tekau mā waru pea ngā tau. Ahau nā tekau mā rima aku tau ka tae atu au ki reira. E whakaakotia ana ngā tamariki ki ngā momo mahi o tēnei ao, tēnei mea te mahi moenga, mahi tūru, te mahi atu hoki i ngā mīhini motukā. Heoi anō, ko te nuinga o ngā tamariki i reira pēnei i au i tērā wā, ko ngā Pākeha ka whakawhiwhia ki ērā momo mahi ...
Read More >>

He toka tipua

Toka Tipua - na Wiremu Huta-Martin
na Wiremu Huta-Martin
Te-Tahi-o-te-rangi, koinā te ingoa o tētahi toka tipua, e toi tū ana i te tāhuna o te awa o Hine-mata-roa / Whakatāne.Tana tūranga e tekau kiromita e tawhiti atu ana i te wahapū moana, ka hoe whakauta tata rawa ki ngā wāhi noho o Ngāti Pūkeko o mua, ki Poro-nui me Raupō-roa.Kei te piha te toka tipua a Te-Tahi-o-te-rangi i waenganui i ngā tahataha o Hine-mata-roa, e takoto ana i raro i te whare whakaawe wai o Te Kaunihera o Whakatāne.

Arā, ka neke haere i Whakatāne ki Tāneatua mā te huarahi nui ka hipa i te whare whakaawe wai me ngā kāinga e rua, kei raro iho i ērā whare te toka tipua e tūtei ana.

Ka nui te tai, kei raro te toka tipua i te kare wai, ka heke te tai, ka mihi ki a Tama-nui-te-rā me Tāwhirimātea pēnei i te whakaahua i raro nei.  E ai ki ngā kōrero ā ōku tīpuna kuia, koroua, mātua hoki, ko...
Read More >>

Past Articles

RSS - Syndication

Go to Get RSS Feed option on main menu
feed image
feed image
feed image

Login Form






Lost Password?
No account yet? Register

Magazines

Pu Kaea

Upcoming Articles

No Articles Available
RocketTheme Joomla Templates